BUTUAN CITY – Nagpahinumdum ang Department of Health (DOH) sa publiko nga mag-amping batuk sa chronic kidney disease (CKD) o sakit sa bato, human migawas sa datos nga gibana-banang 36% sa mga Pilipino o usa sa matag tulo ka indibidwal apektado na niini.
Sumala sa DOH, ang CKD usa ka kondisyon diin inanay nga mohinay ang paggana sa mga bato, nga nagresulta sa lisud nga pagbawas sa hugaw og sobra nga tubig sa lawas.
Gitumbok sa ahensya nga mamahimo kining moigo sa bisan kinsa apan mas taas ang peligro sa mga dunay diabetes, altapresyon, obesity, family history sa sakit sa bato, ug mga nanigarilyo o mo-inom og ilimnong makahubog.
Base sa taho, miabot na sa kapin 27 bilyones pesis ang gigastos sa PhilHealth para sa kapin duha ka milyong dialysis claims sa unang unom ka buwan sa 2025 pa lang.
Gitawag sa DOH ang CKD isip “silent killer” tungod kay sagad walay sintomas sa sayung yugto. Kung molala, mamahimong masinatian ang paghubag sa nawong, kamot og tiil, magsige og pag-ihi ilabina sa gabi-i, kawalay gana sa pagkaon, ug lisud sa pag-ginhawa.
Isip paglikay, gi-aghat sa DOH ang publiko nga minusan ang pagkaon sa ultra-processed foods nga daghan og asin, asukal, ug preservatives.
Gitambag usab ang regular nga pag-inom sa tubig, pag-ehersisyo, ug paglikay sa bisyo aron mapabiling himsog ang mga bato.
