BUTUAN CITY – Gipasabot ni Dr. Angelie Nocido Cunanan, Medical Director sa Rabies Buster Animal Bite Center nga ang rabies usa ka sakit nga 100% makamatay kung muabot na sa utok.
Kasagaran kini gikan sa iro, iring, paniki ug baka, ug dili lang sa paak makuha apan apil usab sa pagtilap sa samad o bisan unsang oral contact.
Ang sintomas mahimong mugawas human sa pipila ka semana o bulan ug dili mapredict. Sa tawo, kini naglakip sa hilanat, sakit sa ulo, discomfort, anxiety, ug kahadlok sa tubig ug hangin.
Kung napaakan o nasamad, kinahanglan hugasan ang samad sulod sa 10–15 minutos gamit ang mild soap ug dayon adto sa animal bite center; kung high-risk, magpa-anti-tetanus. Walay tambal sa rabies, ug ang vaccination mao ra ang paagi aron mapugngan kini.
Giklaro usab ni Dr. Cunanan ang mga myth sa rabbies nga dili angay butangan og ahos sa samad kay makapasamot og komplikasyon, dili usab angay padug-on ang samad kay mas makadaot sa panit ug makapataas sa risgo sa pagsaka sa rabies, ingon man ang “tandok” nga kasagari ginahimo sa mga probinsya.
Apan aron dili ma-offend ang traditional healers, gibutyag ni Dr. Cunanan nga nakig-partner ang Department of Health kanila ug ginaingnan nga ipaadto dayon ang pasyente sa hospital aron mabakunahan. Dugang pa, dili usab pwede ihawon ang iro nga nakapaak kay mas makatakod kini ug makapaspas sa pagtakod sa rabies.
Samtang sumala ni |Dr. Cunanangi-cover sa PhilHealth ang rabies alang sa Category 3 patients—sama sa mga samad sa nawong ug liog, napaakan sa tiil, o samad nga nidugo nga nanginahanglan sa pagpabakuna ug antibiotics—apan sa pagkakaron wala pa kini gi-cater sa Butuan branch nila Dr. Cunanan tungod kay naa pa kini sa proseso.
Ang rabies vaccine nagkantidad og ₱650 matag dose, ang immunoglobulin ₱2,000 nga bayaran lamang sa unang adlaw, ug ang tetanus ₱350 matag dose nga ihatag kausa ra.
